Các tác phẩm nghệ thuật đi chu du như thế nào?

Các bạn hay đi Museum có thể để ý thấy nhiều artwork có caption là: Được mượn từ bộ sưu tập XYZ của Museum A. Vậy Artwork đã được mượn/cho mượn như thế nào?

Bài viết này chủ yếu dành cho artwork mĩ thuật, các artwork khác dạng cổ vật, đồ điêu khắc, nhạc cụ, v.v nằm ngoài phạm vi hiểu biết của mình nhé.

  1. Quá trình mượn artwork

Museum X sẽ viết mail cho giám đốc của Museum Y, đề xuất mượn ví dụ như 50 tác phẩm tranh trừu tượng cho buổi triển lãm vào ngày 1/12/2016 (Tuỳ theo số lượng và khoảng cách địa lí, thời gian từ lúc gửi đơn tới lúc được mượn có thể từ 3 tháng đến 1 năm (nếu là triển lãm quốc tế)). Sau đó Museum Y sẽ họp hội đồng quản trị, có cả Curatorial Director, để đánh giá xem có nên cho mượn không. Sau khi thống nhất sẽ cho mượn một số lượng nào đó, Museum Y sẽ trả lời lại cho Museum X, yêu cầu cung cấp báo cáo về Cơ sở vật chất (Facility report) của Museum X, và Conditioning Report (Báo cáo về các điều kiện như nhiệt độ, độ ẩm, ánh sáng).

Sau khi đồng ý với các điều kiện storage, hai Museum sẽ bắt đầu xem xét ai là người tài trợ việc cho mượn này (có thể là nguồn hỗ trợ tài chính từ một quỹ khác, có thể là một trong 2 Museum), từ đó quyết định chế độ bảo hiểm cho artwork, thời gian cho mượn (có thể kéo dài tới 1 hoặc 2 năm tuỳ vào triển lãm). Hai bên sẽ quyết định chọn agency nào để thực hiện đóng gói/chuyên chở artwork, xác nhận các chi phí đi kèm (sửa chữa, và chuẩn bị thủ tục hải quan nếu là shipping quốc tế.

Trên đây mình chỉ nói tới trường hợp giữa các Museum, hoặc các cơ quan văn hoá (trường học, trung tâm triển lãm, v.v thuộc dạng public, chưa đề cập tới việc mượn artwork từ các đơn vị tư nhân như gallery riêng, nhà sưu tập tư nhân,v.v, vì về pháp lí sẽ còn một vài thủ tục khác.

  1. Các điều kiện chấp thuận cho mượn

Tuỳ vào mục đích, quy mô, đối tượng của buổi triển lãm. Ví dụ một số loại tranh trừu tượng, trước giờ vốn được tầng lớp U50,60 yêu thích, bây giờ lại có điều kiện tiếp xúc với đối tượng người xem trẻ hơn, thì cũng được xem là một cách mở rộng thương hiệu. Việc cho mượn artwork hay không còn tuỳ thuộc vào lúc đó còn những artwork nào sẵn có trong kho, artwork đã được catalogue chưa (catalogue là công việc sắp xếp, dán nhãn, trình bày, chụp mẫu để làm tư liệu), artwork có ở trong tình trạng tốt không, hay là cần được bảo quản. Có những trường hợp artwork là “kho báu”, “hồn tuý” của một Museum (ví dụ như Rembrandt 1920s hoặc tranh Van Gogh 1890s,v.v), bằng bất cứ giá nào, Museum cũng không thể cho mượn. Thử nghĩ tới thời gian trường tồn của tác phẩm qua 2 cuộc chiến tranh, bao nhiêu lần sụp đổ đế chế, bạn sẽ hình dung được giá trị của tác phẩm lớn thế nào đối với Museum.

  1. Vận chuyển artwork

Tuỳ theo loại hình/thời gian/giá trị mà tác phẩm có thể được vận chuyển bằng đường biển/đường bộ/hoặc đường hàng không. Cũng như mọi loại hàng hoá khác trước khi ship đường hàng không, artwork cũng sẽ có một sheet chi tiết khai báo loại hình tác phẩm, chất liệu, xuất xứ, v.v. Mỗi artwork sẽ được đóng thùng riêng vừa đúng kích cỡ của artwork. Với các Museum lớn, các loại thùng này có thể được tái sử dụng, còn các Museum nhỏ hơn, do hạn chế kho bãi và chi phí lưu kho, thường các loại thùng này chỉ được sử dụng 1 lần. Đối với tranh, trong khung tranh sẽ có máy đo nhiệt độ, độ ẩm, và túi hút ẩm để tránh trường hợp thay đổi nhiệt độ, hoặc bị sốc qua nhiều chuyến bay có thể làm hỏng tranh. Lúc khai báo hải quan, Museum sẽ phải liệt kê luôn máy đo này. Sau khi đóng thùng, Museum sẽ quyết định các loại artwork nào sẽ đi chung với nhau trong 1 crate (thùng gỗ), giá trị của một kiện là bao nhiêu tiền.

  1. Di chuyển cùng với chuyên gia

Thường các artwork không bao giờ ‘đi du lịch một mình’, mà phải đi kèm theo các chuyên gia, để quản lí trong lúc vận chuyển. Các chuyên gia sẽ có một túi đồ nghề mở nắp thùng, giấy gói bong bóng, thanh nạy, keo dán, v.v để xứ lí tình huống khẩn cấp tại chỗ. Các tác phẩm nghệ thuật có niên đại/xuất xứ không rõ ràng thường rất được hạn chế cho mượn, hoặc nếu có cho mượn thì công đoạn catalogue cũng phải trải qua rất kĩ càng và công phu, để hạn chế tình trạng bị tịch thu khi qua biên giới. Ví dụ tranh xuất xứ tại Pháp, do một nghệ sĩ người Đức vẽ, nhưng không rõ niên đại, lúc nhập cảnh vào Đức vẫn có thể bị tịch thu.

Về cơ bản thì việc vận chuyển tác phẩm nghệ thuật cũng là một dạng xuất nhập khẩu, nhưng thiên về xuất nhập khẩu hàng cao cấp, đòi hỏi nhiều kiến thức chuyên ngành về bảo quản mĩ thuật hơn.

Photo source: Alianza.com

Comments

comments

1 Comment

  1. Its like you read my mind! You seem to know
    so much about this, like you wrote the book in it or something.
    I think that you can do with some pics to drive the message
    home a bit, but other than that, this is excellent blog.
    An excellent read. I’ll definitely be back.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.